Wat is een stamboom?

Een stamboom is een visuele weergave van de afkomst van een individu en toont de directe en/of verre familieleden en -banden. Deze bomen worden vaak gebruikt in:

  • genealogisch onderzoek
  • familiegeschiedenis 
  • medisch onderzoek: opsporen van erfelijke ziekten
  • erfenissen en rechtzaken: het vaststellen van familiebanden
  • misdaadonderzoek (in combinatie met DNA)

De structuur kan variëren van eenvoudige diagrammen die alleen directe nakomelingen en voorouders tonen, tot complexere diagrammen met bv. schoonfamilie, halfbroers en -zussen, etc.

Standaard elementen van een stamboom zijn:

  • Namen: volledige namen van elk gezinslid.
  • Data: geboorte- en overlijdensdata, soms huwelijksdata.
  • Verbindingen: lijnen die familieleden verbinden om relaties aan te duiden.
  • Aanvullende info: geboorteplaatsen, beroep of andere persoonlijke gegevens.

Stambomen kunnen met de hand worden gemaakt of met de hulp van software die speciaal ontworpen is voor genealogie, of zelfs worden gedeeld en bijgewerkt op online platforms. 

Stappenplan

  1. Verzamel bestaande informatie: bekijk oude brieven, fotoalbums,… Praat met familieleden om verhalen, namen, data en plaatsen te verzamelen.
  2. Noteer wat je vindt: gebruik een schriftje, een standaard genealogisch formulier of software om de details te noteren. Begin bij jezelf en werk achteruit.
  3. Verifieer met documenten: probeer tijdens het verzamelen van namen en data deze gegevens te verifiëren met officiële documenten zoals geboorteaktes, huwelijksaktes, overlijdensakten en volkstellingen. Bibliotheken, archieven en online databases kunnen hier heel nuttig bij zijn.
  4. Interview familieleden: praat met familieleden. Oudere familieleden hebben vaak verhalen die nergens anders zijn vastgelegd. 
  5. Blijf georganiseerd: hou het overzichtelijk. Digitale hulpmiddelen of genealogische software kunnen helpen bij het beheren van grote hoeveelheden gegevens en het eenvoudig bijwerken van uw stamboom zodra er nieuwe informatie aan het licht komt.

Uitdagingen

  • Onvolledige gegevens: veel gegevens kunnen ontbreken vanwege verschillende redenen: natuurrampen, oorlogen, eenvoudige administratieve fouten,… Om die leemte op te vullen, breid je de zoekopdracht uit met andere bronnen zoals kranten, begraafplaatsen, rechtszaken…
  • Gemeenschappelijke namen: onderzoek naar voorouders met gewone of veelvoorkomende namen kan verwarrend zijn. Om onderscheid te maken tussen personen met dezelfde naam, zoek je naar info in de archieven, zoals beroep, adressen,…
  • Veranderende grenzen en namen: plaatsnamen en grenzen zijn in de loop van de tijd veranderd. Gebruik historische kaarten en hou rekening met de politieke geschiedenis van de regio om te begrijpen waar gegevens vandaag de dag bewaard kunnen worden.
  • Taalbarrières: oudere documenten kunnen in een vreemde taal (letterlijk of figuurlijk!) of in een archaïsch schrift zijn geschreven. Het volgen van een cursus paleografie (de studie van oud handschrift) kan nuttig zijn.
  • DNA Matchen: hoewel DNA-testen inzicht kunnen bieden in genetische roots, brengt het interpreteren van de resultaten en het koppelen ervan aan uw stamboom een complex begrip van genetica met zich mee. Deelnemen aan forums en workshops kan een hulp zijn.
  • Emotionele ontdekkingen: soms brengt onderzoek onverwachte of emotionele onthullingen aan het licht. Het is goed om voorbereid te zijn op eventuele verrassingen. 

Het overwinnen van deze uitdagingen vergt vaak doorzettingsvermogen en creatief denken in termen van waar en hoe informatie te zoeken, en soms zul je hulp moeten zoeken bij professionals of groepen/websites /… die zich richten op genealogie.

Nauwkeurigheid

Het garanderen van nauwkeurigheid bij genealogisch onderzoek is van cruciaal belang, omdat het gemakkelijk is om aannames te doen die je op het verkeerde pad brengen. Hier volgen enkele tips die de kwaliteit van het onderzoek verbeteren:

  • Dubbelcheck informatie: probeer altijd een stukje informatie te bevestigen met meerdere bronnen (liefst 3). Als je een geboortedatum in een volkstelling vindt, controleer dan of er een geboorteakte of kerkelijke akte is om deze te bevestigen. Dit helpt fouten voorkomen die voortkomen uit het vertrouwen op één enkele bron.
  • Documenteer elke bron: hou gedetailleerd bij waar elk stukje informatie vandaan komt, inclusief het specifieke deel van het document dat de relevante gegevens bevat. Dit helpt je niet alleen bij het bijhouden van het onderzoek, maar is ook van belang voor iedereen die jouw werk in de toekomst misschien voortzet.
  • Wees op je hoede voor geïndexeerde records: veel online records zijn geïndexeerd om gemakkelijker te kunnen zoeken. Er kunnen echter indexeringsfouten optreden. Bekijk indien mogelijk altijd de originele afbeelding van het document om de informatie te verifiëren.
  • Verifieer secundaire bronnen: informatie uit secundaire bronnen, zoals familiegeschiedenissen, blogs 🙂, samengestelde genealogieën,… moet worden behandeld als aanwijzingen in plaats van als feiten. Probeer primaire bronnen te vinden om eventuele details die je uit secundaire bronnen verkrijgt, te bevestigen.
  • Sta open voor correcties: genealogie is een vakgebied waar nieuwe informatie kan opduiken die in tegenspraak is met eerdere bevindingen. Sta open voor het herzien van de stamboom in het licht van nieuwe, nauwkeurigere informatie.
  • Vermijd aannames over familierelaties: het feit dat twee mensen een achternaam delen, betekent niet dat ze rechtstreeks verwant zijn. Ga ook niet zonder bewijs uit van de burgerlijke staat of ouderlijke banden. Familiestructuren kunnen complex zijn en aannames kunnen tot aanzienlijke fouten in de stamboom leiden.

Door deze tips, kan je de betrouwbaarheid van jouw genealogisch onderzoek vergroten en een stamboom opbouwen die zowel rijk aan details als nauwkeurig is.