Inleiding

Het is fascinerend dat de keten van DNA geen enkele doorbroken werd van de eerste mens tot mezelf. Dit betekent dat al mijn voorouders alle ontberingen (zoals epidemieën, oorlog, hongersnood…) hebben doorstaan of zich tijdig hebben voortgeplant. Ongelooflijk. Ik ben al blij als ik uit mijn bed raak.

De mens heeft een lange weg afgelegd. Bekijk deze weg hier in een super-stamboom.

Genetische genealogie

Genetische genealogie combineert traditioneel genealogisch onderzoek (een papieren spoor) met DNA-testen om relaties tussen individuen af te leiden.

Door DNA te analyseren kunnen genetische genealogen familielijnen traceren, familieleden identificeren en informatie over iemands afkomst en etnische afkomst achterhalen.

Genetische genealogie is de afgelopen jaren steeds populairder geworden vanwege de toegankelijkheid en betaalbaarheid van DNA-testen, evenals de groeiende databases met genetische informatie waarmee individuen in contact kunnen komen met potentiële familieleden.

Dit veld wordt ook gebruikt om cold cases in forensisch onderzoek op te lossen door verdachten of slachtoffers te identificeren via het DNA van hun familieleden, zoals je kan lezen in mijn blogbericht over Gedmatch.

Dag Grijze Muis

Het Menselijkgenoomproject begon in 1990 en kwam in 2003 tot de conclusie dat 99,9 % van het menselijk DNA identitiek is. DNA-testen gebruiken dus de 0,1 % om onze etniciteit te berekenen.

Sorry to break the news:

You are not that special!

3 Grote Testen

Tegenwoordig is DNA-analyse een booming business. Ik heb ook mijn roots verkend via DNA-testen. Meest populaire testen:

  • Autosomale DNA-test: resultaten van beide ouders.
  • MtDNA-test: resultaten van rechtstreekse moederlijn.
  • Y-DNA-test: resultaten van rechtstreekse vaderlijn. Deze test kan ik niet doen omdat ik een vrouw ben.

Autosomale DNA Resultaten

Autosomaal DNA wordt soms ook atDNA of Admixture genoemd.

De resultaten van een autosomale DNA-test zijn een mengelmoes: ongeveer 50 % van de moeder en ongeveer 50 % van de vader. Als je wil weten welke etniciteit van wie komt, zal je jouw ouders ook moeten testen.

Plaatsen en Personen

DNA-resultaten geven onze etniciteit/plaats van herkomst prijs en matchen ons met familieleden of moderne verwanten (uiteraard alleen met mensen die getest zijn en in de database zitten).

Plaatsen/Etniciteit

Hoe werkt dit nu juist? Ze vergelijken mijn DNA-staal met het DNA van mensen die vandaag al minstens 6 generaties lang in Engeland, Finland etc. wonen. Verschillende sites geven verschillende resultaten. Ze hebben namelijk elk hun eigen manier om dit te berekenen. Idealiter komen de resultaten wel een beetje overeen🙂

De resultaten gaan meestal ongeveer 6 generaties terug. Bij My Heritage gaan de resultaten tot wel 15 generaties terug. Vanaf de 7de generatie wordt het wel moeilijker voor de wetenschap om te bepalen waar die voorouders vandaan kwamen.

Het resultaat bestaat uit namen die we vandaag aan dat land/gebied of etniciteit geven. De ene site baseert zich op geografie en de andere site op etniciteit enz. Wat een etniciteit is, daar kan je een geheel eigen website aan besteden🙂!

De exacte plaats kan een DNA-test niet weergeven. Dan zouden al onze voorouders altijd op dezelfde plaats moeten gewoond hebben, maar ons verleden bestaat uit niet anders dan migraties. Mensen emigreren al duizenden jaren.

Personen/Matchen

De grootte van een gedeeld DNA-segment wordt gemeten in cM (centimorgan). Hoe meer gemeenschappelijke segmenten of hoe langer het segment, hoe groter de match. Centimorgan is iets heel anders dan centimeter. Centimorgan bepaalt de genetische afstand en niet de fysieke afstand (1 cM is gelijk aan 1 miljoen basenparen). Iedereen heeft ongeveer 6800 cM DNA (al gebruiken sommige sites andere cijfers). Dat is dus ongeveer 3400 cM van elke ouder.

Om de verwantschap te berekenen deel je de gedeelde cM door 6800 en dan krijg je percenten. Bijvoorbeeld ouders: 3400/6800= 50 %.

De volgende tabel gebruikt procenten, maar je zou die tabel ook kunnen maken met cM. Gemakshalve gebruik ik nichten voor de term nichten en neven en zussen voor de term broers en zussen.

Verwantschap Gemiddeld Percentage
Ouders50 %
Zussen37.5 % – 50 %
Grootouders/halfzussen25 %
Overgrootouders/nichten12.5 %
Betovergrootouders6.25 %
Achternichten3.125 %
2de nichten 1 keer verwijderd (kinderen van mijn achternichten)0.781 %

Het zijn geen vaste percentages. Zo heb ik zelf iets meer DNA van mijn vader. Op My Heritage heb ik bv. 49.7 % DNA van mijn moeder en 50.3 % van mijn vader. Het schommelt bij ouders wel meestal rond de 50%. Deze logica gaat wel niet op voor de grootouders. Gemiddeld genomen erf je van jouw grootouders 25 % DNA, maar het kan dat ik van mijn grootmoeder bv. 18% geërfd en van mijn grootvader 32 %. Een ander voorbeeld: bij halfzussen of -broers kan het percentage variëren van 18% tot 33%.

Afstammelingen van dezelfde voorouders worden DNA-nichten en neven genoemd, ook al is het een verre match. Neven en nichten stammen dan af van verschillende kinderen van dezelfde voorouders (ENG: Most Common Recent Ancestor).

  • Met mijn nichten deel ik dezelfde grootouders (ENG: first cousin).
  • Met mijn achternichten dezelfde overgrootouders (ENG: second cousin).
  • Met mijn 2de nichten 1 keer verwijderd dezelfde betovergrootouders enz (ENG: second cousin one time removed).
Het doolhof van de nichten en neven. Bron: My Heritage.

De removed of verwijderd betekent dat het aantal voorouders tot de gemeenschappelijke voorouders niet gelijk oploopt. Voor de ene is het misschien 3 generaties en voor de andere vier.

  • 1 keer verwijderd of once removed: 1 generatie
  • 2 keer verwijderd of twice removed: 2 generaties

Hoeveel voorouders hebben wij eigenlijk?

Ouders2
Grootouders4
Overgrootouders8
Betovergrootouders16
Directe voorouder, 5 generaties 32
Directe voorouder, 6 generaties 64
Directe voorouder, 7 generaties 128
Directe voorouder, 8 generaties 256
Directe voorouder, 9 generaties 512
Directe voorouder, 10 generaties 1024
Directe voorouder, 11 generaties 2048
Directe voorouder, 12 generaties 4096

Waarom Testen?

  • Om DNA-nichten en neven te vinden. Was er niet iemand ergens heel vriendelijk tegen de melkboer?
  • Om een papieren spoor te bevestigen. Ik heb het al mogen ervaren dat een papieren spoor bevestigd werd door een DNA-match. Kicken! Ik ben nu eenmaal een vrouw van middelbare leeftijd. Gun me dat pleziertje. Groetjes, Sherlock.
  • Om eindelijk te weten of je nu van een andere planeet komt of niet. Om jouw etniciteit te weten te komen dus: waar kom ik vandaan?
  • Om familie op te sporen als je geadopteerd bent of als je om de een of andere reden niet weet wie jouw (groot)ouders, broers,… zijn.
  • Om verder te raken in jouw genealogisch onderzoek als je in een doodlopende straat zit. Bronnen zijn bv. onvindbaar, bestaan niet meer of hebben überhaupt nooit bestaan.
  • Om onderzoek te doen naar een bepaalde achternaam. Als je bv. wil weten of 2 mannen met dezelfde achternaam verwant zijn, kan je een Y-DNA- test doen.
  • Om geen specifieke reden: voor de lol🎉, uit verveling of omdat je niet weet waar je met jouw geld moet blijven.

DNA in actie

Interessante video